Van integraal onwerpproces naar ruimtelijke plannen
Oudega aan het water is onderdeel van de gebiedsaanpak Oostelijke Poort Friese Meren. De gemeente Smallingerland werkt(e) hierin samen met de Provincie Fryslân en het Wetterskip Fryslân. BügelHajema mocht de gemeente ondersteunen op ontwerp- en planologische vlak voor Oudega Waterfront en Oudega Nije Aldegeaster Sânning (een nieuw 45 hectare groot meer). Weusthuis verzorgde de overall procesbegeleiding.
Voor het Waterfront hebben we in nauwe samenwerking met de gemeente en belanghebbenden een landschappelijke en stedenbouwkundige doorvertaling gemaakt van het Masterplan Waterfront Oudega. Deze verfijning hebben we vastgelegd in een bestemmingsplan. Het ontwerp van het dorpsplein en het ontwerp van een klein meer van 4,5 hectare vormden hierop een logisch vervolg.
Voor het nieuwe meer Nije Aldegeaster Sânning hebben we samen met de gemeente een zorgvuldig ontwerpproces ontwikkeld. Bij het maken van de plannen zijn veel inwoners en organisaties betrokken geweest. De basis was een vaste klankbordgroep met een vertegenwoordiging vanuit de recreatiesector, de landbouw, de natuur en het dorp. Tijdens digitale inloopavonden hadden alle inwoners van Oudega de gelegenheid om te reageren. Resultaat was een gedragen en goed ingepast landschappelijk ontwerp dat zorgvuldig is vastgelegd in een bestemmingsplan.
Waterfront Oudega
De doorvertaling van het Masterplan Waterfront Oudega is gebaseerd op een heldere ruimtelijke hoofdgedachte: een logische en geleidelijke overgang van dorp naar landschap. Dorpsgerichte functies sluiten aan op het bestaande dorp, terwijl andere functies zorgvuldig zijn ingepast in het omliggende landschap. De vormgeving van bebouwing en openbare ruimte volgt steeds de karakteristiek van de plek, waardoor het open landschap goed beleefbaar blijft.
De herontwikkeling van de haven vormt een belangrijk schakelpunt in deze overgang. Het dorpsplein heeft een eigen, herkenbaar karakter en ligt informeel rond de nieuwe bebouwing, direct verbonden met de haven. Daardoor wordt de haven weer een vanzelfsprekend onderdeel van het dorp. De openbare ruimte is ingericht als een samenhangende, stenige ruimte die bestaande en nieuwe bebouwing en de haven met elkaar verbindt. Het aanwezige hoogteverschil is behouden en benut als ruimtelijke kwaliteit. Bomen versterken de samenhang, bieden beschutting en markeren het contrast tussen het beschutte dorp en het open landschap, met blijvende zichtlijnen naar het water.
Nije Aldegeaster Sânning
Bij de ontwikkeling van het Meer bij Oudega zijn vanaf het begin de wensen en belangen van toekomstige gebruikersgroepen betrokken. In verschillende sessies is de inbreng vanuit landschap, natuur, recreatie en beheer samengebracht en vertaald naar een samenhangend ontwerp, waarin functies elkaar versterken.
Een belangrijk uitgangspunt is dat het meer zich op een vanzelfsprekende manier voegt in het landschap: alsof het er altijd al is geweest. Het nieuwe meer vormt een verbreding van de oost‑west lopende waterstructuur van de Wide Ie, Wide Mûntsjegroppe en Smelle Ie. Hoewel het wateroppervlak toeneemt, sluit de vorm aan bij bestaande verbredingen in het landschap, zoals bij het Stobbegat. De ontwerpprincipes continuïteit en uniciteit zijn hierbij leidend. De continuïteit komt tot uiting in het doorlopende beeld van de oevers van oost naar west. Het unieke karakter wordt versterkt door de overgang van het besloten, ‘smûke’ noorden naar het open, ‘iepen’ zuiden. Deze geleidelijke verandering is niet alleen zichtbaar in de inrichting van het land, maar ook goed beleefbaar vanaf het water.
Het zuidelijk deel van het meer is open en ruim opgezet en biedt ruimte voor zeilen en andere vormen van watersport. Het noordelijk deel is kleinschaliger en meer beschut, met de meeste ligplaatsen. Door deze tweedeling ontstaat een duidelijke geleding van weids naar besloten richting Oudega. Op en rond het meer zijn verschillende bijzondere plekken ontworpen, die samen zorgen voor een herkenbaar en gevarieerd landschap met extra gebruiks- en belevingswaarde, voor zowel mens als natuur.
Twee ruimtelijke plannen
Voor zowel het Waterfront Oudega als het nieuwe meer Nije Aldegeaster Sânning heeft BügelHajema de ruimtelijke uitgangspunten vertaald naar juridisch-planologische kaders.
De verfijning van het masterplan voor het waterfront, inclusief het dorpsplein en het kleine meer, is vastgelegd in het bestemmingsplan Oudega - Waterfront.
Voor de Nije Aldegeaster Sânning is het landschappelijk ontwerp zorgvuldig verankerd in het bestemmingsplan Oudega - Nije Aldegeaster Sânning.
Meer lezen
Over Oudega aan het water:
- Gemeente Smallingerland - Oudega aan het water
- Wetterskip Fryslân - Oudega viert mijlpalen vernieuwd havengebied en start aanleg nieuw-meer
- Weusthuis en Partners - Oudega aan het water
Over het waterfront:
- Bureau Schmidt en Roelofs verzorgden de civieltechnische uitwerking
- Grondverzet- en aannemingsbedrijf van der Meer BV uit Scharnegoutum startte in januari 2022 met de werkzaamheden
Over de Nije Aldegeaster Sânning:
Dronefoto's: Peter Veenema