Ontwerp met het landschap als leidraad
Palthelanden is een nieuwe woonontwikkeling aan de rand van Nieuwleusen, op een locatie die direct is verbonden met het karakteristieke slagenlandschap. Wij hebben het stedenbouwkundig concept en het vlekkenplan opgesteld, waarin de ontginningsstructuur, de openheid van het landschap en de bestaande bomenlanen het uitgangspunt vormen.
“Het ontwerp verbindt de historie van het gebied met een toekomstbestendige woonstructuur.”
Nieuwleusen is geen traditioneel dorp, maar een ontginningsdorp dat is gegroeid langs linten en lineaire verkaveling. Veel karakteristieke arbeidershuisjes en boerderijen in de linten stammen nog uit de tijd van de veenontginning. De geschiedenis is nog steeds zichtbaar in de open verkaveling, de lange sloten en de boerderijen in het buitengebied. De ligging van Palthelanden sluit hier direct op aan. In ons ontwerp hebben we deze structuur vertaald naar een eigentijds woongebied, waarin landschap en verkaveling de basis vormen voor de stedenbouw.
Stedenbouwkundig raamwerk met woongebieden
Het vlekkenplan visualiseert deze onderliggende structuur. De hoofdweg volgt een organische lijn door het gebied en verbindt de verschillende woonvelden. Langzaam verkeer krijgt hierin prioriteit en is logisch gekoppeld aan het bestaande netwerk van Nieuwleusen. Zo ontstaat een samenhangend en toekomstbestendig woongebied, dat zichtbaar is geworteld in de plek.
Uitgangspunten voor het stedenbouwkundig ontwerp
Aan de basis van het stedenbouwkundig plan ligt een set ontwerpprincipes. Deze zijn ontwikkeld op basis van een uitgebreide gebiedsanalyse van landschap, cultuurhistorie, klimaateffecten en beleid.
- Bodem en water sturend. Het landschap vormt de basis voor alle ontwerpkeuzes. Bodem en water zijn leidend in de ruimtelijke ontwikkeling.
- Versterken van de lokale identiteit. Architectuur, landschap en openbare ruimte sluiten aan bij het karakter van Nieuwleusen. Lokale bewonersverenigingen zijn betrokken bij de planvorming en brengen hun kennis van de plek in.
- Natuurlijke en culturele waarden centraal. Het plan bouwt voort op bestaande structuren en kenmerken. Karakteristieke lanen langs de omliggende wegen versterken de identiteit van het gebied. Het slotenpatroon vormt de leidraad voor een nieuw watersysteem met wadi’s en groene verbindingszones.
- STOMP als mobiliteitsprincipe. Fiets- en wandelroutes zijn direct en aantrekkelijk. De auto is in veel delen van het gebied te gast.
- Duurzaamheid en wonen in balans. Het plan verbindt (betaalbare) woningbouw, energievoorziening, klimaatadaptatie, leefbaarheid, bereikbaarheid, waterbeheer en gezondheid in één integraal ontwerp. Daarbij is ook aandacht voor randvoorwaarden zoals spuitzones en verkeersdruk.
- Nieuwe ontsluitingsroute naar de N377. De primaire verbinding tussen Nieuwleusen en de N377 wordt door de toevoeging van circa 600 woningen aanzienlijk drukker. Daarom wordt een nieuwe ontsluitingsweg door de toekomstige wijk onderzocht. Samen met verkeersadviesbureaus brengen wij de meest geschikte en toekomstbestendige aansluiting in beeld.
Pilot CO₂-Prestatieladder
Palthelanden vormt het pilotproject voor BügelHajema voor het behalen van niveau 5 op de CO₂-Prestatieladder. Aan de hand van de drie speerpunten onderzoeken we mogelijkheden voor CO2-reductie. Je leest alles over het behalen van niveau 5 in dit artikel.
- Duurzame mobiliteit. In het stedenbouwkundig plan is het STOMP-principe leidend. Hierbij zijn de inrichting en het gebruik van de openbare ruimte primair gericht op langzaam verkeer, zoals voetgangers en fietsers. Gemotoriseerd verkeer neemt een ondergeschikte positie in.
- Duurzaam bouwen. Ontwerpprincipes zoals ‘bodem en water sturend’ worden gehanteerd. Er wordt bewust gekozen voor duurzame en circulaire materialen. Deze uitgangspunten zijn niet uitsluitend ingegeven door beleidsdoelen, maar door de ambitie om een toekomstbestendige en klimaatbewuste woonwijk te realiseren.
- Kennisdeling en opschaling. Het project draagt bij aan de ontwikkeling van kennis bij toekomstige bewoners, bij de gemeente en binnen BügelHajema zelf. Daarmee is Palthelanden niet alleen goed voor een duurzaam projectresultaat, maar versterkt het proces ook de expertise van ontwerpers, planologen, juristen, ecologen en milieuexperts, met het oog op toepassing in toekomstige projecten.
Omgevingswet-programma ‘Gebiedsvisie Palthelanden’
Het stedenbouwkundig ontwerp is opgesteld in nauwe afstemming met de planologische randvoorwaarden die op basis van beleid op rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau gelden op het plangebied. Deze uitgangspunten zijn vastgelegd in het Omgevingswet-programma Gebiedsvisie Palthelanden. Hierin zijn verschillende aspecten aan de orde gekomen, zoals een project-mer-beoordeling, een beleidseffectrapportage, participatieverslag en de verantwoording van de milieuaspecten.
Vier hoofdthema’s
We hebben vier hoofdthema’s binnen het project gedefinieerd: mobiliteit, programma, duurzaam bouwen en duurzame leefomgeving. Elk thema is verder uitgewerkt in een aantal belangrijke subthema’s, zoals weergegeven in het ambitieweb.
Het ambitieweb bestaat uit een middenring, dat symbool staat voor het ambitieniveau van het thema in het huidige beleid. Er is ook een buitenste ring, die het ambitieniveau van Palthelanden aangeeft. Voor sommige thema's is dus gekozen voor een ambitieuzer plan, dan volgens het huidig beleid nodig is.
