Gekozen als Raadslid
Hoe gebruik je de instrumenten van de Omgevingswet?
Gepubliceerd op 20 maart 2026
door
Renée Steenbergen &
Pieter Schollema
Op 18 maart waren de gemeenteraadsverkiezingen. Dat betekent: een nieuwe gemeenteraad en nieuwe coalities. Én nieuwe leden in de raad. Misschien ben jij er daar één van.
Wat ga je oppakken als raadslid? Hoe zorg je ervoor dat je aan het eind van je termijn je doelen en idealen ook echt verder hebt gebracht? En hoe overleef je de eerste weken, waarin dossiers en verwachtingen zich snel opstapelen?
Als raadslid wil je graag zo snel mogelijk aan de slag met onderwerpen die jij belangrijk vindt. Bijvoorbeeld de versnelling van woningbouw. Of een nieuw perspectief voor boeren in het landelijk gebied. Of het verbeteren van de fietsveiligheid in de gemeente. Hoe zorg je ervoor dat je niet alleen reageert op voorstellen van het college, maar als raad zelf richting geeft aan de toekomst van je gemeente?

Kaders stellen met de omgevingsvisie
Eén van de belangrijkste instrumenten van de raad is de omgevingsvisie. Hierin staat bijvoorbeeld waar nieuwe woningen komen, hoe het buitengebied zich ontwikkelt en hoe de gemeente omgaat met klimaat, landschap en energie. Als kaderstellend document maakt de omgevingsvisie keuzes inzichtelijk voor inwoners, bestuur en initiatiefnemers. Er staan strategische doelen in, die je kan vertalen naar concrete acties, instrumenten en besluiten.
De omgevingsvisie is daarnaast een toetsings- en afwegingskader: initiatieven worden langs de lat van visie, ambities en waarden gelegd. Pieter Schollema: Het is bij uitstek het instrument van de raad om kaders te stellen voor ontwikkelingen. Daarbij kan de raad de waarden en kenmerken waar de gemeente trots op is beschermen en versterken.
Het kan zijn dat de omgevingsvisie in jouw gemeente vastgesteld is, of nog in ontwikkeling. In alle gevallen is het voor de nieuwe raad, en dus voor jou als raadslid, een goed ijkmoment om te zien of de visie actueel en passend is.
De omgevingsvisie is het startpunt van de beleidscyclus, en de raad neemt daarin het voortouw! Renée Steenbergen: De visie is strategisch, maar allesbehalve statisch. Het is een levend document. Je kan het regelmatig, naar aanleiding van nieuwe ontwikkelingen en ideeën, aanpassen.
Omgevingswet en beleidscyclus
Met de komst van de Omgevingswet is het speelveld van gemeenteraad en college structureel veranderd. Kort gezegd: Als raad bepaal je de koers. Je formuleert kaders die bijvoorbeeld gebaseerd zijn op je verkiezingsprogramma en op de coalitieakkoorden die daaruit voortvloeien. Het college werkt die vervolgens uit.
Het is aan de raad om nieuwe ontwikkelingen, innovaties en oplossingen een plek in de gemeentelijke omgevingsvisie te geven. Daarmee geef je als nieuwe raad een eigen kleur aan de omgevingsvisie, als kerninstrument van de omgevingswet. Daar helpen we gemeenten regelmatig bij.
Wil je meer weten over de mogelijkheden een omgevingsvisie aan te passen of over hoe je de beleidscyclus voor je kan laten werken? Neem contact met ons op.