Advies Natuurwaarden Makkumerwaard

De bestemmingsplannen voor het recreatiegebied Holle Poarte en het bedrijventerrein Zuidwaard bij Makkum waren toe aan actualisatie. In beide plangebieden zijn alle bestemmingen vrijwel volledig gerealiseerd. Beide plangebieden zijn bovendien aan alle kanten ingesloten geraakt door natuurgebieden. In de verschillende beschermingsregiems voor alle natuurwaarden zijn in de planperiode veel wijzigingen geweest. Ook dat vroeg om een adequate planologische vertaling.

Doel
Het doel van het uitgevoerde vooronderzoek natuurwaarden is om volgens artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening te kunnen verklaren dat er geen belemmeringen zijn voor de gemeenteraad om beide bestemmingsplannen vast te stellen. Bezwaren die de natuurwetgeving daartegen kan oproepen, worden opgelost door bestemmingen en regels aan te passen, voorwaardelijke uitgestelde beslissingen te introduceren of mitigerende en compenserende maatregelen verplicht te stellen.

Bestaande situatie
Voor de kust van de havenplaats Makkum ligt een zandbank uit de vroegere Zuiderzee. Deze zandbank is voor een vaarroute doorsneden. De Makkumer Noordwaard is een ontoegankelijk beschermd natuurgebied. De tegenhanger Makkumer Zuidwaard is een aantal decennia als landbouwgrond gebruikt. Eind vorige eeuw werd daar dichtbij Makkum een grote scheepswerf gevestigd. Daaromheen hebben zich vooral op watersport gerichte bedrijven gevestigd. De rest van het schiereiland is gedeeltelijk vergraven tot natte natuur. Met het vrijkomende zand is een verblijfs- en dagrecreatief complex ingericht.

Werkwijze Natuurbeschermingswet 1998 en Ecologische Hoofdstructuur
Voor de gebiedsbescherming zijn eerst de begrenzingen van de bestemmingen in overeenstemming gebracht met de aanwijzingen als richtlijngebieden, Natura 2000-gebieden, natuurmonumenten en Ecologische Hoofdstructuur. Vervolgens zijn de doelen (kwalificerende waarden, wezenlijke kenmerken) uit al die regelgeving vergeleken met geïnventariseerde soorten en levensgemeenschappen.

Alleen de Ecologische Hoofdstructuur ligt deels binnen beide plangebieden. Voor de andere beschermingsregiems is daarom vooral getoetst aan de externe werking op de beschermde gebieden. Hebben beschermde soorten last van iets dat buiten het gebied gebeurt of hebben ze bijvoorbeeld foerageergebied daarbuiten nodig voor hun voortbestaan? Daarover zijn ook de beheerders gepolst.

Over de resultaten is met vertegenwoordigers van het bevoegd gezag gesproken. Dat heet de oriëntatiefase uit de Natuurbeschermingswet 1998. Dit gaf aanleiding tot enkele gerichte aanvullende onderzoeken. De regels en de bestemmingen zijn op onderdelen vervolgens in overeenstemming gebracht met de eigen bevindingen en de conclusies van het overleg. Het bevoegd gezag, het college van Gedeputeerde Staten, kan nu met wetenschappelijke zekerheid besluiten dat er geen vergunningen voor de beide bestemmingsplannen nodig zijn.

Werkwijze Flora- en faunawet
Voor de soortenbescherming is voor negen soortengroepen voor de plangebieden nagegaan welke waarnemingen bekend zijn in databanken, uit inventarisaties en uit soortenatlassen. Op een aantal punten en voor inzicht in de gebiedswaarden is dit aangevuld met eigen veldwerk. Voor de beschermde soorten waarvoor geen vrijstelling geldt, is nagegaan of deze onder de beoogde te continueren bestemmingen kunnen lijden. Dit bleek nergens het geval. Op de laatste vrije kavel worden voor de vaststelling van het nieuwe bestemmingsplan nog recreatiewoningen gebouwd, zodat streng beschermde woel- en spitsmuizen en amfibieën formeel geen last hebben van de bestemming in het nieuwe plan. De toegelaten extra opbouw op een hotel onder de hogere goothoogte bleek niet schadelijk voor verblijfplaatsen van streng beschermde vleermuizen, want die werden niet aangetroffen. Het enige nog niet bebouwde terrein is ook bestemd als onbebouwd, waardoor een wijzigingsplan voor een eventuele latere invulling zelfstandig aan de natuurwetgeving wordt getoetst.

Bevredigend resultaat
Met het oordeel van de ecoloog dat er geen ontheffing volgens de Flora- en faunawet hoeft te worden aangevraagd en het oordeel van de provincie dat er geen vergunningen nodig zijn, heeft de gemeenteraad het recht de beide bestemmingsplannen Holle Poarte 2008 en Makkum Zuidwaard vast te stellen. Die conclusie zal, wat de natuurwaarden betreft, overeind blijven wanneer het tot een procedure bij de Raad van State komt.